Natur.is

Bílskúrinn - Hiti

Almennt má segja að lítið brot af þeirri sólarorku sem fellur á jörðina nægi til allra þarfa mannfólksins og því sé enginn skortur á orku. Vandamálið er bara að við höfum ekki lært að beisla hana á vistvænan og hægkvæman máta nema í mjög litlum mæli. Þess vegna er verið að nota jarðefnaeldsneyti, bensín, dísilolíu og kol til rafmagnsframleiðslu, húshitunar og flutninga.

Um 90% Íslendinga eru þeirrar gæfu aðnjótandi að þurfa ekki að nota jarðefnaeldsneyti til húshitunar né rafmagnsframleiðslu. Samt er losun gróðurhúsalofttegunda lítið minni á Íslandi en erlendis og orkunotkun á mann ein sú mesta í Evrópu. Stafar það fyrst og fremst af stórum fiskiskipaflota og stóriðju. Að rafmagn á Íslandi sé að mestu leyti frá vatnsaflsvirkjunum þýðir ekki að við getum leyft okkur að nota rafmagn eins og við viljum. Í fyrsta lagi kostar rafmagn, í öðru lag valda vatnsaflsvirkjanir vissum umhverfisspjöllum og í þriðja lagi gætu Íslendingar flutt út meira rafmagn en þeir gera í dag, eða nýtt til annarra þarfa, ef við göngum vel um þessa auðlind sem vatnsaflsvirkjanir eru.

Öll stóriðja er óbeinn útflutningur á rafmagni. Rafmagn er til dæmis afurð annara orkugjafa eins og vatnsafls, bensíns eða olíu. Minnki Íslendingar t.d orkunotkun sína þá væri hægt að nota þann sparnað til framleiðslu vetnis sem vonandi verður hægt að nota í staðinn fyrir bensín og olíu til samgangna innan allt of margra ára. Þetta er einfaldað dæmi til að sýna að allt hangir þetta á sömu spýtu, orkusparnaður á heimili eða vinnustað sparar ekki bara peninga heldur einnig umhverfið.

Lækkun á innihita

Algengur hiti í húsum hér á landi er 23-25°C, en rannsóknir sýna að 20°C innihiti er kjörhiti, þ.e. með tilliti til loftgæða og líðan íbúa. Hafa ber í huga að hitakostnaður hækkar um 7% ef hiti er hækkaður um eina gráðu. Það er t.d. óþarfi að kynda mikið á sólríkum dögum og auðvelt að lækka hitann áður en farið er að heiman.

Gott er að nýta affall heita vatnsins af íbúðarhúsinu til að hita bílskúrinn. Athuga kælingu sem bílskúrshurðin veldur og þá sérstaklega þéttingu hurðarinnar með karminum. Þess vegna er tilgangslaust að hita hann mikið upp.

Bewertung

Perureiknir - reiknivél Orkuseturs

Til að hvetja neytendur til að skipta yfir í orkuminni lýsingu birtir Orkusetur aðgengilega reiknivél á netinu, þar sem hægt er að skoða með auðveldum hætti áhrif þess að skipta út glóperum fyrir sparperur. Ætla má að þessi reiknivél hvetji neytendur mjög til að skipta yfir í orkuminni lýsingu með tilheyrandi rekstrasparnaði fyrir heimilið. Hér má nálgast reiknivélina: Perureiknir

Um 20% af raforkunotkun heimila fer til lýsingar og með því að skipta út hefðbundnum glóperum yfir í sparperur má draga verulega úr raforkunotkun. Sparperur nota einungis 20% af þeirri  orku sem glóperur þurfa til að gefa sama ljósstyrk. Að auki endast sparperur allt að fimmtán sinnum lengur.

Lýsing í iðnaðarráðuneytinu vottuð

Iðnaðarráðherra fer með málefni orkumála og ákvað á dögunum að fara fyrir með góðu fordæmi og gera úttekt á lýsingu í ráðuneytinu. Úttektin var gerð af Lýsingarsviði Jóhanns Ólafssonar & Co., umboðsaðila OSRAM á Ísland í samstarfi við Orkusetur. OSRAM hefur nú vottað að öll lýsing í ráðuneytisins sé til fyrirmyndar – allar perur orkusparandi og umhverfisvænar.
Í kjölfar úttektar í iðnaðarráðuneytin, stefnir Orkusetur á að taka út lýsingu í fleiri ríkisstofnunum og benda á það sem betur má fara svo draga megi úr rekstrarkostnaði ríkis með bættri lýsingu. Nú sem aldrei fyrr er mikilvægt að leita allra leiða til að spara í ríkisrekstri og orkusparnaður getur þar verið lóð á vogarskálarnar. Úttektin verður gerð í samstarfi við OSRAM.

Skynsamlegur sparnaður

Að skipta glóperum út fyrir sparperur er sársaukalaus leið til spara raforku og fjármagn. Sparperur nota um 80% minna rafmagn og líftími þeirra er miklu mun lengri en glópera. Með því að skipta yfir í sparperur er einnig verið að draga úr umfangi innflutnings, spara flutningskostnað og ekki síst spara vinnu við peruskiptingar. Raforkan sem sparast má svo nýta til annarrar atvinnuuppbyggingar þar sem íslensk raforka er afar verðmæt enda kolefnsfrí og græn.

Bewertung

Af umhverfisáhrifum jarðhitavirkjana

Jarðhitavirkjanir eru að miklu leyti sambærilegar við námavinnslu. Jarðhitavatninu er dælt í miklu magni upp úr jarðhitageyminum, og þannig er sú náttúrulega hringrás sem til staðar er gerð miklu hraðari en hún hefði verið án virkjunar. Jarðhitageymirinn endurnýjast ekki, nema að affallsvatni sé dælt aftur ofan í jarðhitageyminn, en slíkt er gert í tilraunaskyni og enn nokkuð óljóst hve mikið skilar sér aftur inn í hringrás vatnsins við slíkar niðurdælingar sem vonandi munu þó ganga betur eftir því sem aukin reynsla fæst.

Affallsvatn frá jarðhita getur innihaldið ýmsa snefilmálma, eins og kadmíum, kopar og einnig eru í jarðhitavatni efni eins og kvikasilfur og arsen. Efni þessi geta verið bundin lífrænum efnum en þau geta einnig verið óbundin og er mismunandi hvort málmarnir eru á því formi sem fer inn í lífverur eða hvort þeir eru óvirkir.

Íslensk vötn eins og t.d. Þingvallavatn eru ólígótrófísk þ.e. þau eru tær og innihalda lítið magn lífrænna efna. Íslensk vötn eru því viðkvæmari fyrir jarðhitamengun heldur en vötn víða annarsstaðar í heiminum, þ.e. lítið er af lífrænum efnum sem gætu gert málma eins og kadmíum og kopar óskaðlega.

Annað er mjög athyglisvert, og hefur nánast ekkert verið rætt hér á landi, og það er að sökum tærleika íslenskra vatna, eru þau afskaplega viðkvæm gagnvart sólarljósi og útfjólublárri geislun frá sólu. Af hverju er ég að nefna þetta? Jú vegna þess að þetta þýðir að íslensk stöðuvötn eru viðkvæm gagnvart þynningu ósonlagsins, þ.e. geislar sólar komast langt ofan í vötnin. Þessu hafa menn almennt lítið pælt í hérlendis, að ég held.

Kvikasilfur er e.t.v. það efni í jarðhitagufum og jarðhitavatni sem er hvað skaðlegast, en það skiptir þó máli á hvaða formi það er. Kvikasilfursgufur eru ekki hollar, enda urðu hattagerðarmenn í Lundúnum sem notuðu kvikasilfur “mad as a hatter”, eins og Englendingar segja en vitað er að kvikasilfur hefur áhrif á miðtaugakerfi bæði hjá mönnum og dýrum.

Mér þykir sorglegt að segja það, en það kemur eflaust að því að við þurfum að framkvæma mun meiri mengunarmælingar í íslenskri náttúru en þurft hefur til þessa. Virkjanir og verksmiðjur og ýmis starfsemi veldur mengun, og það er ekki bara svartur reykur sem er mengandi, – oft eru efnin ósýnileg og falin í náttúrunni.

Mengun er þessvegna oft ekki sýnileg berum augum, en sem betur fer hefur umhverfisefnafræðin þróað ýmsar aðferðir til að mæla mengun og rekja hana til uppruna síns, svo og til að meta skaðsemi mengunar. Mikilvægt er að muna að efnafræðin stjórnast ekki af samfélaginu, efni og efnasambönd fara að náttúrulögmálum, og þessvegna verðum við sem samfélag að taka tillit til þessa.

Góðar stundir.

Ljósmynd: Heillisheiðarvirkjun, ©Árni Tryggvason.

Bewertung

Skrifstofan - Tölva

Tölvur eru nauðsynleg tæki í hverju fyrirtæki og varla fyrirfinnst tölvulaust heimili á Íslandi í dag. Tölvur eru einfaldlega alls staðar og gera allt fyrir alla.

Þó að tölvur séu stórkostleg tæki að flestra mati hefur tölvuframleiðslu geigvænlega neikvæð umhverfisáhrif. Bæði vegna þeirra náttúrauðlinda sem framleiðsla hráefnis í tölvurnar hefur í för með sér, flutnings efnis heimsálva á milli og síðan framleiðsluferlið við gerð tölvunnar sjálfrar en hún orsakar aðra röð af neikvæðum umhverfisáhrifum.

Sem dæmi má nefna að við framleiðslu 32 megabæta tölvukubbs þarf 72 kíló af kemískum efnum, 700 grömm af hreinum gastegundum, 32 kíló af vatni og 1,2 kíló af jarðefnaeldsneyti. Eiturefni úr tölvum geta síðan eftir líftíma þeirra lekið niður í jarðveg og grunnvatn, og ef fólk kemst í snertingu við þau, valda þau skaða á taugakerfi þeirra, innkirtlakerfi, líffærum og geta haft neikvæð áhrif á þroska heilans.

Ef við lítum aðeins á orkunotkun í kringum tölvur þegar þær eru komnar í hendur neytenda lítur dæmið þannig út. Um 9% af orku fyrirtækja fer í að halda tölvunum gangandi. Í Bandaríkjunum eru um 180 milljón tölvur í notkun í dag. Ef við yfirfærum þær tölur á Ísland lætur nærri að tæplega ein talva sé á hvert mannsbarn. Hugsnalega er talan þó enn hærri hér á landi.

Stór hluti eða um 30% af þeirri orku sem tölvur og fylgihlutir nota nýtist ekki í neitt annað en að hita frá sér, oft í óþökk og til ama. Til að minnka neikvæð áhrif af tölvunotkun er ýmislegt hægt að gera. Í fyrsta lagi er ónauðsynlegt að fjárfesta í tölvu sem ekki gerir neitt annað en sú sem fyrir er, s.s. „af hverju að kaupa nýja ef sú gamla nægir fyrir það sem maður þarf að gera“?

Varðandi val á tölvum ræður alltaf mestu hvort að tækið uppfylli tæknilegar þarfir (eða ímyndaðar þarfir) kaupandans. Í náinni framtíð má reikna með því að umhverfisstefna og ábyrgð framleiðanda eigi eftir að eiga stóran þátt í kaupákvörðunum neytenda.

Ef að við neytendur förum fram á að fyrirtæki sýni ábyrgð gera þau það, ef ekki sleppa þau því. Það er því í höndum okkar neytenda hvað fyrirtækin aðhafast í umhverfismálum.

Nokkrir tölvuframleiðendur t.a.m. Fujitsu Siemens hafa umhverfismerkið Svaninn á framleiðslu sinni og tölvurnar eru framleiddar skv. ISO 14001 umhverfisstaðlinum. Tölvur með Svansmerkinu uppfylla strangar kröfur um magn þungmálma, samsetningu plastefna, framleiðsluferli, orkunotkun, möguleika á endurvinnslu o.fl.

Orkumerki segja til um hvort að tölva, prentari eða ljósritunarvél er orkusuga eða ekki. Evrópska orkumerkið , Energy Star eða GEEA label hjálpa okkur að finna sparneytnustu tækin. TCO merking er sænskur umhverfis- og orkustaðall sem er á vegum sænskra stéttarfélaga.

Sjá viðmið fyrir þungmálma.

Sjá myndband um hvernig tövur eru endurunnar þær rata rétt leið inn til endurvinnslu.

Bewertung

Að klífa fjallið - haustfundur Landsvirkjunar

Haustfundur Landsvirkjunar „Að klífa fjallið - Hvernig getur Landsvirkjun orðið leiðandi fyrirtæki á sviði endurnýjanlegra orkugjafa?“ verður haldinn í Silfurbergi Hörpu, þriðjudaginn 15. nóvember, kl. 14:00-16:00.

Árið 2010 setti Landsvirkjun sér nýja stefnu sem leggur áherslu á að hámarka arðsemi fyrirtækisins. Á fundinum verður leitast við að draga fram áhrif nýrrar stefnu á rekstur fyrirtækisins.

Dagskrá

• Arðsemi Landsvirkjunar: Óraunhæfar eða nauðsynlegar kröfur? - Hörður Arnarson, forstjóri Landsvirkjunar
• Samkeppnishæfni í grænu hagkerfi. - Magnús Bjarnason, framkvæmdastjóri markaðs- og viðskiptaþróunarsviðs
• Vindorka – raunhæfur kostur á Íslandi? - Óli Grétar Blöndal Sveinsson, framkvæmdastjóri þróunarsviðs
• Ný stefna Landsvirkjunar um samfélagsábyrgð - Ragna Sara Jónsdóttir, yfirmaður samskiptasviðs
• Spurningar og umræður

Fundarstjóri er Ragna Árnadóttir, skrifstofustjóri Landsvirkjunar

Markmið opinna funda Landsvirkjunar er að stuðla að gagnsærri og faglegri umræðu um málefni tengd starfsemi fyrirtækisins.

Hægt er að skrá sig á haustfundinn hér.

Bewertung