Natur.is

Suðurgata grænkar

Suðurgata verður einstefnugata fyrir akandi umferð til suðurs frá Kirkjugarðsstíg að Skothúsvegi en tvístefnugata fyrir hjólandi umferð. Þetta var samþykkti í umhverfis- og samgönguráði í vikunni. „Við vonum að þessi breyting bæti aðstæður fyrir gangandi, hjólandi og almenningssamgöngur,“ segir Karl Sigurðsson formaður ráðsins og að einnig muni um leið draga úr umferðarhraða og hávaða.

Umhverfis- og samgöngusviði var falið að útfæra tillöguna með þeim orðum að hefta ekki gangandi umferð. Hjólandi umferð mun fara af gangstéttum yfir á götuna og veita gangandi um leið betra rými. Gatan er þröng um þessar mundir og vandasöm fyrir strætisvagna. Akstur stórra bifreiða er nú þegar bönnuð til norðurs. 30 km hámarkshraði er á þessum kafla Suðurgötunnar.

Samþykktin er liður í því að jafna aðstæður milli ferðavenja í Reykjavík og auðga borgina með fjölbreyttum samgöngum og mannlífi.

Bewertung

Atli spyr að túnstærð - Atli IX

38.

Atili: Síðan eg fór út vistinni frá þér, bóndi, í vor hefi eg húsað bæ fyrir mig á Konungastöðum, að ráði þínu. Segðu mér nú hvað þér lísti hvað mikið tún eg skal taka fyrir mig að hegna? Hvað það kann fóðra eftir stærðinni?

Bóndi: Það er gagnlegast hverjum manni að láta sér nægja það sem nóg er og viljir þú svo þá skal eg segja þér mína meining. Það er gamalt búmannalag hér á landi að hálfur annar eyrisvöllur gefi af sér kýrfóður. Er hann þá vel ræktaður og þó ekki í besta lagi. Nú er eyrisvöllur 30 faðmar á hvern jaðar af fjórum 1).
Þá er þessi gamli kýrfóðursvöllur 150 faðmar ummáls, það er 37 ½ faðmur á hvern veg en 1350 kvaðratfaðmar. Þegar þú leggur nú þessa kýrfóðurvelli 8 saman sýnist mér þú hafir nóg tún, það eru 12 eyrisvellir (og þeim mun meira sem húsabær þinn tekur skák af túninu). Verður þá allt þitt tún ummáls 420 faðmar. Þetta tún slær þú einn upp og hirðir með konu þinni á mánuði. Þá hefur þú síður að óttast óþerra fyrst snemma er slegið. Þá hefur þú betra hey og kjarnameira en þó jafnmikið væri að stærra túni óræktuðu. Því það er víst að því betur sem á er borið, þess meiri kraftur er í grasinu. Um þetta litla tún er hægara að girða og halda garði við, eins að teðja, hreinsa, slá, raka og hirða, og þá færðu heldur nógan áburð á það.
1) Stærð sú tekin fram í Búalögum og er talin verkmanni hæfileg til dagsláttu.

39.

Atli: Það þyki mér ólíklegt að eg fái nóg hey fyrir 8 kýr af ekki stærra túni.

Bóndi: Þó þér finnist það ólíklegt þá er það ei síður sannleikur. Til merkis þar upp á vil eg segja þér: 26 almennilega heyhesta ætla eg fyrir kú, hvern heyhest 3 vættir eða 15 lpd. að vigt. Einn eyrisvöllur er 120 faðmar ummáls, í honum hefur þú 30 skákir ferkantaðar, 5 faðma á hvern jaðar. Af þvílíkri skák hefi eg fengið, þar sem best er í túni, 3 vættir af vel þurri töðu. Væri allt túnið svo vel ræktað þá fengi maður meira en kýrfóður af eyrisvelli og af þeim gamla kýrfóðurvelli 45 heyhesta, þar er lítið minna en 2 kýrfóður.

C.G. Boje, í hans Förfarna lanthushållaren (kap. 1), skrifar að tunnuland, sem hann reiknar 14.000 kvaðratálnir, velræktað kunni að gefa sér 6-8 til 10 hlöss hey, hvert hlass reiknað til 9 vætta þunga eða 45 lpd. Þetta hans tunnuland í Svíaríki er nokkuð minna en vor eyrisvöllur og kemur það vel saman við þennan minn reikning. Það tekur þó langt þessu fram, sem Essendorp skrifar um Liersókn 1) í Akurhússstifti í Noregi, að þar gefi 1 tunnuland útplantað með netlu 18 hlöss á ári og hefi eg það reynt að hana má hér planta ei síður en í Liersókn. Hún þolir vorn kulda vel því hún er hér innlend hjá oss, þarf lítin áburð en djúpa jörð.
1) Jens Essendorp: Physisk oeconomisk beskrivelse over Lier Præstegjæld. 1761. Dönsk málvenja breytti –dorp (= þorp) í –drop. En B.H. hefur fest sig við eldra eða germanskara nafnform Essendorp.

Bewertung

Náttúruskólinn fær 100 stokka af Náttúruspilum að gjöf

Á dögunum afhentu forsvarsmenn Náttúran.is Helenu Óladóttur verkefnisstjóra Náttúruskóla Reykjavíkur eitthundrað stokka af Náttúruspilunum að gjöf til notkunar í tengslum við starfsemi Náttúruskóla Reykjavíkur en spilin hafa notið sívaxandi vinsælda sem kennslutæki í umhverfisfræðslu í skólum landsins.

Í fyrra var öllum grunn- og framhaldsskólum landsins sendur stokkur að gjöf en það var Mennta- og menningarmálaráðuneytið sem gerði það átak mögulegt með styrkframlagi. Sjá Náttúruspilin - 52 góð ráð fyrir þig og umhverfið hér á Náttúrumarkaðinum.

Spilin eru hönnuð af Guðrúnu Tryggvadóttur og Signýju Kolbeinsdóttur og fræðsluefnið allt unnið af starfsfólki Náttúran.is og samstarfsfólki á hinum ýmsu sviðum. Náttúruspilin eru Svansmerkt framleiðsla, prentuð hjá GuðjónÓ vistænni prentsmiðju.

Fyrir þá sem áhuga hafa á að setja spilin inn á heimasíður sínar er velkomið að gera það án endurgjalds. Hafið samband ef eitthvað skildi vefjast fyrir ykkur með innsetningu á netspilunum. Sjá nánar um Náttúruspilin á netinu.

Bewertung

Samarendra Das á umræðufundi um áliðnaðinn í HÍ

EDDA-öndvegissetur og Stofnun Sæmundar fróða við Háskóla Íslands bjóða til umræðufundar um áhrif áliðnaðarins á samfélög og efnahagslíf, föstudaginn 3. september, kl. 14.00-15.30, stofu 104, Háskólatorgi.

Samarendra Das er annar höfunda bókarinnar Out of This Earth: East India Adivasis and the Aluminium Cartel, sem hefur verið kölluð svartbók áliðnaðarins. Skoðun höfunda er sú að álfyrirtækin séu keyrð áfram af alþjóðlegum auð- og einokunarhringjum sem samanstanda af námufyrirtækjum, fjárfestingarbönkum, ríkisstjórnum, málmkaupmönnum og vopnaframleiðendum. Einnig lýsa þeir hvernig álframleiðslufyrirtækin arðræna samfélög og steypa þeim í vítahring skulda. Samarendra Das mun hefja fundinn með því að gera grein fyrir helstu niðurstöðum bókarinnar.

Í ljósi rannsókna Das er vert að spyrja hvort það sé samband milli bágs ástand efnahagslífs hér á landi og byggingu virkjana og álvera eða hvort bygging fleiri álvera sé sú lyftistöng sem íslenskt efnahagslíf þurfi á að halda. Jón Þór Sturluson, dósent við Viðskiptadeild Háskólans í Reykjavík, mun bregðast við sjónarmiðum Das og hefja umræður um þau.

Sjá: www.edda.hi.is.

Myndin er tekin af Samarendra Das á fyrirlestri hans í ReykjavíkurAkademíunni á dögunum. Ljósmynd: Guðrún Tryggvadóttir.

Bewertung

Orkunotkun - viðmið

Það eru til nokkur orkumerki í heiminum í dag og það þekktasta er líklega „Energy Star“ sem er orkumerki sem er upprunnið og í umsjá Umhverfisstofnunar og Orkumálaráðuneyti Bandaríkjanna. Eins og gefur að skila þá ná flest orkumerki yfir rafmagnsvörur. Almennt má segja að sú orka sem fellur á einungis brot af jörðinni nægir til allra þarfa mannfólksins og því sé enginn skortur á orku. Vandamálið er bara að við höfum ekki lært að beisla hana á vistvænan og hægkvæman máta nema í mjög litlum mæli. Þess vegna er verið að nota jarðefnaeldsneyti, bensín, dísilolíu og kol til rafmagnsframleiðslu, húshitunar og flutninga.

Íslendingar eru þeirrar gæfu aðnjótandi að jarðefnaeldsneyti er hvorki notað til húshitunar né rafmagnsframleiðslu (nema í mjög litlum mæli). Samt er losun gróðurhúsalofttegunda lítið minni á Íslandi en erlendis og orkunotkun á mann ein sú mesta í Evrópu. Stafar það fremst af stórum fiskiskipaflota og stóriðju. Að rafmagn á íslandi sé að mestu leyti frá vatnsaflsvirkjunum þýðir ekki að við getum leyft okkur að nota rafmagn eins og við viljum. Í fyrsta lagi kostar rafmagn, í öðru lag valda vatnsaflsvirkjanir vissum umhverfisspjöllum og í þriðja lagi gætu íslendingar flutt út meira rafmagn en þeir gera í dag, eða nýtt til annarra þarfa, ef við göngum vel um þessa auðlind sem vatnsaflsvirkjanir eru. Öll stóriðja er óbeinn útflutningur á rafmagni. Rafmagn er til dæmis staðkvæmdarvara fyrir aðra orkubera eins og bensín og olíu. Minnki íslendingar t.d orkunotkun sína þá væri hægt að nota þann sparnað til framleiðslu vetnis sem vonandi verður hægt að nota í staðinn fyrir bensín og olíu til samgangna innan allt of margra ára. Þetta er einfaldað dæmi til að sýna að allt hangir þetta á sömu spýtu, orkusparnaður á heimili eða vinnustað sparar ekki bara peninga heldur einnig umhverfið.

Orkunotkun

Einfaldasta leiðin til að kaupa hagkvæmustu tækin er að skoða orkunotkun. Orkunotkun er yfirleitt mæld í wöttum (W), kílówöttum (kW), kílówattsstundum (kWst) eða magni eldsneytis.

Samband W, kW og kWst

Orkunotkun raftækja er yfirleitt mæld í W, til dæmis 60 watta ljósapera. Eitt kílówatt eru 1000 W. Það má því einnig skrifa 60W sem 0,06 kW. Ein kWst samsvarar einu kW sem er notað eða framleitt á einni klukkustund. 60W ljósapera sem logar í 16 tíma og 40 mínútur notar eina kWst af rafmagni.

Nýtni orku

Nýtni orku er sjaldnast 100%. Megnið af orkunni í 60W ljósaperu er ekki notuð til að lýsa heldur fer megnið í hita. Það er hægt að ná samsvarandi ljósi úr orkusparandi ljósaperu sem er einungis um 11W. Kílóvatttími kWh er sama og vött* fjöldi tíma /1000. Fjöldi tíma í árinu er 8760 (365*24). Ein 40 vatta ljósapera sem lýsir í eitt ár dregur því um 350 kWh sem kosta tæplega 3000 krónur. Að vera með nokkrar svona perur sem lýsa að óþarfa kostar því.

Orkunotkun

Orkunotkun er hægt að gefa upp á nokkuð mismunandi máta. Fyrir rafmagnsvörur og ljósaperur er eðlilegast að gefa upp orkunotkun í vöttum. Fyrir bifreiðar er algengast að orkunotkun sé gefin upp sem eldsneytiseyðsla, þ.e eyðsla fyrir hverja 100 km. Með tilkomu nýrra eldsneytisgjafa er einnig farið að gefa upp orkunotkun óbeint með því að tilgreina magn koltvísýrings á hvern ekinn kílómeter. Bíll sem eyðir 10 lítrum á 100 km sleppir til dæmis út 230 grömmum af koltvísýring á hvern ekinn kílómetra. Fyrir ýmis rafmagns eða eldsneytisknúin tæki er orkunotkun gefin upp í vöttum (W) eða eldsneytisnotkun á klukkutíma. Hitatap ýmis byggingarefnis, eins og til dæmis glugga, er mælt varmaleiðnistuðli, stundum kallað kólnunartala. Kólnunartalan er mæld sem vött á fermetra og gráður celsíus (W/m2°C) og er notuð til að mæla þá orku sem til dæmis tapast í gegnum hvern fermetra af glugga. Því lægri sem kólnunartalan er því minna er hitatapið í gegnum viðkomandi glugga/einangrunarefni. Á Íslandi á allt íbúðarhúsnæði eða annað húsnæði þar sem fólk dvelst að staðaldri til dæmis að hafa einangrunargler með kólnunartöluna lægri en 2,0 w/m2.

Bewertung